Nowoczesny Len

  • Drukuj

Program rewitalizacji lnu w Polsce obejmujący ustanowienie Strategicznego Programu „INNOWACYJNY POLSKI LEN”

Polska branża lniarska przeżywa kryzys. Objawia się on bardzo dużym spadkiem produkcji przędzy i tkanin oraz dramatycznym spadkiem powierzchni upraw (do kilkuset ha w roku 2011). Przyczyn tych trudności jest wiele: kryzys globalny, zaniedbania w hodowli i agrotechnice lnu, niedostateczny rozwój agrobiotechnologii lnu, zaniechanie prac nad dywersyfikacją zastosowania produktów z lnu.

Jest jednak wiele okoliczności sprzyjających odbudowie tej branży, a przede wszystkim wielokrotnemu wzrostowi areału uprawy lnu. Obecnie jesteśmy jedynym krajem w tej części UE, w którym - wprawdzie w niewielkim zakresie - ale jednak przetrwała uprawa i przetwórstwo lnu, który w chwili obecnej jest jedynym naturalnym surowcem włókienniczym, którego pełny cykl produkcji - od rośliny do wyrobów gotowych, możemy z powodzeniem realizować w naszym kraju.

Poza tym, polski len powinien być traktowany jako strategiczny surowiec włókienniczy, na wypadek wojny, kataklizmów, kryzysów ekonomicznych, ewentualnego nałożenia embarga na eksport bawełny przez kraje azjatyckie.


Potencjał odtwórczy

Odnowa upraw lnu w Polsce jest wysoce zasadna i możliwa do osiągnięcia z kilku powodów, a mianowicie:

  • Posiadamy odpowiedni klimat i jakość gleb;
  • Posiadamy wieloletnią tradycję w uprawie, zbiorze i przetwórstwie oraz zachowaną infrastrukturę produkcyjną - jedyną w tej części UE;
  • Istnieje ogromny niedobór włókien naturalnych - szacowany m.in. na ok. 20 000 ton włókna lnianego krótkiego - wywołany zwiększonym popytem na wyroby ekologiczne;
  • Posiadamy opracowane protokoły doskonalenia roślin metodami nowej biotechnologii.

Prognozowanie działania

W zakresie hodowli i agrotechniki

  • Wyhodowanie nowych odmian o zwiększonej odporności na czynniki środowiska (susza, infekcje, etc.) i równocześnie o korzystniejszych parametrach ilościowo - jakościowych włókna i oleju.
  • Stosowanie przez rolników materiału siewnego wysokokwalifikowanego, który zostanie wyprodukowany przez specjalistyczne jednostki nasienne.
  • Opracowanie i wdrożenie do produkcji lniarskiej innowacyjnej i ekonomicznej technologii zbioru i roszenia surowca z zastosowaniem techniki koszenia w miejsce tradycyjnie stosowanego wyrywania.
  • Optymalizacja i wdrożenie nowej technologii przerobu włókna z zachowaniem związków prozdrowotnych.
  • Wszechstronne zagospodarowanie gospodarcze surowców odpadowych powstających z przetwarzania słomy lnianej oraz nasion.

W zakresie agrobiotechnologii

  • Biotechnologiczna manipulacja stężeniem naturalnych antyoksydantów we włóknie w taki sposób, aby włókna można było użyć nie tylko do tradycyjnej produkcji tekstyliów, ale również do bezpośredniego medycznego stosowania jako opatrunki lniane, do leczenia ran i chronicznych ran lub jako źródło surowcowe do wytworzenia preparatów antybakteryjnych i antygrzybiczych (alternatywny antybiotyk).
  • Biotechnologiczne wzbogacenie roślin w związki bioaktywne o funkcji przeciwzapalnej i przeciwnowotworowej.
  • Wykorzystanie polimerów celulozowych (pochodzących z nowego lnu ) do wytworzenia nanocelulozowych nośników substancji leczniczych, w pierwszej kolejności witamin i związków przeciwzapalnych do zastosowań dermatologicznych.
  • Nadanie olejowi lnianemu cech oleju idealnego do zastosowań biomedycznych między innymi w profilaktyce miażdżycy i pochodnych.

W zakresie dywersyfikacji

Wytworzenie nowych typów lnu metodami nowej biotechnologii, stwarza po raz pierwszy możliwość wykorzystania całej rośliny lnu, jak również wieloaspektowe wykorzystanie surowca pochodzącego z tych roślin.

Włókna, obok tradycyjnego wykorzystania do produkcji tekstyliów zostaną użyte jako biodegradowalny komponent biokompozytów do produkcji opakowań i implantów, natomiast olej tradycyjnie stosowany w przemyśle chemicznym zostanie użyty jako substrat do produkcji preparatów biomedycznych.


Beneficjenci rewitalizacji lnu

Beneficjentami wprowadzenia nowych typów lnu będą rolnicy - producenci lnu, przetwórcy wykorzystujący surowiec lniany do tradycyjnej produkcji tekstyliów i oleju, jak również firmy biotechnologiczne, wytwarzające z odpadów poprodukcyjnych preparaty do zastosowań biomedycznych, a końcu konsument, który otrzyma produkty poprawiające stan zdrowia.

Beneficjentami proponowanych nowych, unikalnych w świecie produktów na bazie nowego lnu będą nie tylko pacjenci cierpiący na choroby cywilizacyjne, ale również osoby zdrowe w działaniu profilaktycznym - w związku z prognozowanym znacznym wzrostem średniej długości życia oraz starzeniem się społeczeństwa


Proponowane działania i oczekiwane wsparcie

  • Ustanowienie strategicznego programu pod nazwą Innowacyjny Polski Len.
  • Wdrożenie uzyskanych wyników badań do praktyki gospodarczej oraz poprawienie aktualnej sytuacji lniarstwa, poprzez podniesienie atrakcyjności i opłacalności produkcji, zwiększenie zatrudnienia w newralgicznych sektorach gospodarki, uzyskanie innowacyjnych produktów podnoszących konkurencyjność na rynku, wzrost eksportu na rynki zarówno europejskie, jak i światowe.

Obecnie mamy niepowtarzalną i chyba ostatnią szansę na uratowanie tej tradycyjnej gałęzi polskiej gospodarki. Realizacja powyższych założeń stworzy warunki do odbudowy lniarstwa w Polsce, tak aby następne pokolenia mogły oglądać len rosnący na polskich polach i przetwarzany w polskich fabrykach, a nie jedynie na filmach i starych fotografiach.

Prezes Fundacji Linum
Jan Szopa-Skórkowski